Παρασκευή, 2 Δεκεμβρίου 2016

ΠΩΣ ΦΘΑΣΑΜΕ ΣΤΑ ΑΙΜΑΤΗΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΤΗΣ 4ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1944

*Γωνία Πατησίων και Στουρνάρη, δίπλα στο Πολυτεχνείο.



   Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας


Από την άνοιξη του 1944, μετά από συνεχή και σκληρά πλήγματα, που υπέστησαν οι Γερμανοί σε όλα τα μέτωπα, έγινε φανερό ότι η πλάστιγγα έκλινε οριστικά υπέρ των Συμμάχων και η λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου θα ερχόταν σε σύντομο χρόνο.
Λόγω της βέβαιης και αναμενόμενης αποχώρησης των Γερμανικών στρατευμάτων και της απελευθέρωσης της Ελλάδας, μετά από παρέμβαση της Βρετανίας, κλήθηκε ο Γεώργιος Παπανδρέου στο Κάιρο και την 24η Απριλίου 1944 του ανατέθηκε από το Βασιλέα Γεώργιο Β΄ η εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. Πράγματι την 26η Απριλίου ο Γεώργιος Παπανδρέου ορκίσθηκε Πρωθυπουργός και στις προγραμματικές δηλώσεις του, μεταξύ των άλλων, υποσχέθηκε τον σχηματισμό Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας (Ενώσεως) με τη συμμετοχή όλων των τότε πολιτικών κομμάτων και Εθνικών Aντιστασιακών Οργανώσεων.
Από 17 έως 20 Μαΐου πραγματοποιήθηκε το Συνέδριο του Λιβάνου με τη συμμετοχή αντιπροσώπων από όλα τα πολιτικά κόμματα και αντιστασιακές οργανώσεις της πατρίδας μας. Εγκρίθηκε ομόφωνα κείμενο, το οποίο υπογράφηκε από όλους τους συνέδρους- αντιπροσώπους, το γνωστό “Εθνικόν Συμβόλαιον”, με το οποίο ρυθμίζονταν όλα τα Εθνικά θέματα και ο σχηματισμός Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας.
*Αναποδογυρισμένα τρόλεϊ

Την 24η Μαΐου ορκίσθηκε το πρώτο κλιμάκιο της νέας κυβέρνησης με Πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου, η οποία συμπληρώθηκε την 8η Ιουνίου, χωρίς τη συμμετοχή των εκπροσώπων του ΚΚΕ-ΕΑΜ-ΠΕΕΑ, γιατί η ηγεσία τους στο βουνό κωλυσιεργούσε να ορίσει αντιπροσώπους για υπουργούς, ενώ άρχισαν και τα πρώτα σύννεφα αμφισβήτησης και μη αναγνώρισης του Εθνικού Συμβολαίου του Λιβάνου, παρά την ανεπιφύλακτη υπογραφή του από τους αντιπροσώπους τους. Μετά από συμβουλές, πιέσεις και κάθε είδους παρεμβάσεις των διπλωματικών και στρατιωτικών παραγόντων των ΗΠΑ, της Σοβιετικής Ένωσης και της Μεγάλης Βρετανίας στο Κάιρο και αλλού, ορκίσθηκαν τη 2η Σεπτεμβρίου 1944 Υπουργοί στην Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας αντιπρόσωποι των ΚΚΕ-ΕΑΜ-ΠΕΕΑ.
                Την 26η Σεπτεμβρίου πραγματοποιήθηκε σύσκεψη στην Καζέρτα Ιταλίας, στην οποία συμμετείχαν εκτός από μέλη της Κυβέρνησης της Εθνικής Ενότητας και ο Ναπολέων Ζέρβας, Αρχηγός του ΕΔΕΣ, και ο Στέφανος Σαράφης, Αρχηγός του ΕΛΑΣ. Στη σύσκεψη αυτή αποφασίσθηκε ομόφωνα, μεταξύ των άλλων, και η απαγόρευση κάθε απόπειρας των μονάδων των ανταρτικών οργανώσεων να καταλάβουν την εξουσία, καθώς και η υπαγωγή των ανταρτικών δυνάμεων, μέσω της Κυβέρνησης υπό τις διαταγές του Βρετανού Στρατηγού  Αρν.Σκόμπι, Διοικητού των Συμμαχικών στρατιωτικών Δυνάμεων στην Ελλάδα.
*Μάχες στο κέντρο της Αθήνας με Άγγλους

                Την 9-10η Οκτωβρίου 1944 ο Πρόεδρος της Σοβιετικής Ένωσης Στρατάρχης Στάλιν και ο Πρωθυπουργός της Βρετανίας Τσώρτσιλ συναντήθηkαν στη Μόσχα, όπου μεταξύ των άλλων συμφωνήθηκε η ένταξη της Ελλάδας στη ζώνη επιρροής της Βρετανίας. Από 11 έως 13 Οκτωβρίου 1944 τα Γερμανικά στρατεύματα αποχώρησαν από την Αττική και την 08.00 ώρα της 18ης Οκτωβρίου 1944 η Κυβέρνηση αποβιβάσθηκε από το θωρηκτό “Αβέρωφ” στον Πειραιά και στις 23 Οκτωβρίου ανασχηματίσθηκε, προκειμένου να εκπροσωπούνται καλύτερα όλα τα κόμματα. Μεταξύ των άλλων συμφωνήθηκε μέχρι της 30ης Νοεμβρίου να αποστρατευθούν όλοι οι άνδρες των αντιστασιακών οργανώσεων και να αρχίσει η ανασυγκρότηση του Ελληνικού Στρατού. Το ΚΚΕ όμως προέβαλε στη συνέχεια νέους όρους, όπως τη διάλυση της ΙΙΙης Ορεινής Ταξιαρχίας/Ρίμινι, που ήταν Σχηματισμός εντεταγμένος στις Συμμαχικές Δυνάμεις, και ο Ιερός Λόχος, που την περίοδο εκείνη με Βρετανικά καταδρομικά τμήματα επιχειρούσε στα Δωδεκάνησα και τη Μήλο των Κυκλάδων για την απελευθέρωσή τους, αποβλέποντας προφανώς στη σχεδιασθείσα ένοπλη επίθεση για την κατάληψη της εξουσίας.
                Την 1η Δεκεμβρίου 1944 η πολιτοφυλακή του ΕΑΜ παραβιάζουσα τη συμφωνία αρνήθηκε να παραδώσει την υπηρεσία στο νέο Σώμα της Εθνοφυλακής και οι Υπουργοί του ΚΚΕ-ΕΑΜ αποχώρησαν από την Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Το συλλαλητήριο της 3ης Δεκεμβρίου, που είχε απαγορευθεί από την Κυβέρνηση με τα πρώτα θύματα αποτέλεσε τη θρυαλλίδα για τα αιματηρά γεγονότα, που άρχισαν την επομένη ημέρα.
*Οδοφράγματα για να σταματήσει η κυκλοφορία των αγγλικών αρμάτων


ΑΙΜΑΤΗΡΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΑΠΟ 4ης ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1944 ΜΕΧΡΙ 4ης ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1945

                Τη 4η Δεκεμβρίου 1944 άρχισε η μάχη των Αθηνών, τα αιματηρά γεγονότα γνωστά ως Δεκεμβριανά. Άρχισαν οι επιχειρήσεις μεταξύ των Βρετανικών στρατευμάτων και των κυβερνητικών δυνάμεων, όπως της ΙΙΙης Ορεινής Ταξιαρχίας, του Συντάγματος Χωροφυλακής στο Στρατόπεδο Μακρυγιάννη, της Στρατιωτικής Σχολής Ευελπίδων, των συγκροτουμένων Ταγμάτων Εθνοφυλακής και Εθνικών οργανώσεων και των δυνάμεων του ΕΛΑΣ. Αμέσως άρχισαν από τους κομουνιστές ομαδικές εκτελέσεις, δολοφονίες και σφαγές αθώων πολιτών, ομηρίες χιλιάδων πολιτών και μεταφορά εκτός Αθηνών κάτω από δυσμενείς καιρικές συνθήκες, από τους οποίους άλλοι εκτελέσθηκαν με αποφάσεις των περίφημων “ανταρτοδικείων”, όπως οι κατοχικοί Υπουργοί Γ. Μπάκος και Γ. Πειρουνάκης, αλλά και Αρεοπαγίτες , Στρατηγοί, έμποροι, και άλλοι, ενώ άλλοι υπέκυψαν από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες, πυρπολήσεις και καταστροφές δημοσίων κυρίως κτιρίων, λεηλασίες κ.α. Στα αιματηρά γεγονότα πρωτοστάτησε η εγκληματική Οργάνωση Προστασίας Λαϊκών Αγωνιστών( ΟΠΛΑ ), της οποίας τα εγκλήματα και αριστεροί καταδίκασαν. Οι επιχειρήσεις, μετά από σοβαρές ενισχύσεις των Βρετανών, έληξαν στις 4-5 Ιανουαρίου με την ήττα και την αποχώρηση των δυνάμεων του ΕΛΑΣ εκτός Αθηνών και την υπογραφή ανακωχής, της οποίας η εφαρμογή άρχισε από τη 15η Ιανουαρίου 1945. Στο ενδιάμεσο χρόνο έλαβε χώρα επίσκεψη του Βρετανού Πρωθυπουργού Τσώρτσιλ, ανάληψη των καθηκόντων της Αντιβασιλείας στις 31 Δεκεμβρίου 1944 από τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό, μετά από σύμφωνη γνώμη του Βασιλέως Γεωργίου Β΄, η παραίτηση του Πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου και η ανάληψη στις 4 Ιανουαρίου 1945 των καθηκόντων του Πρωθυπουργού από το Νικόλαο Πλαστήρα.
*Ο Τσώρτσιλ στην Αθήνα με τον αντιβασιλέα αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό


ΣΥΣΚΕΨΗ ΤΣΩΡΤΣΙΛ ΜΕ ΑΡΧΗΓΟΥΣ ΚΟΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΑΥΤΩΝ ΥΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΕΔΡΙΑ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ

Ο Τσώρτσιλ κατά την ιστορική σύσκεψη της 26ης Δεκεμβρίου 1944 για την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης, στην οποία συμμετείχαν μεταξύ των άλλων ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ Γεώργιος Σιάντος, ο Στρατηγός Μάντακας και ο Δ. Παρτσαλίδης της Κ.Ε. του ΕΛΑΣ, είχε δηλώσει: «...Αι Βρετανικαί δυνάμεις ήλθον εις την Ελλάδα εν γνώσει και κατόπιν εγκρίσεωςτου Προέδρου Ρούζβελτ και του Στρατάρχου Στάλιν και καθώς ήλπισα, τη προσκλήσει όλων των Ελλήνων, συμπεριλαμβανομένου και του ΕΛΑΣ. Η Μ. Βρετανία δεν θέλει υλικά οφέλη από την Ελλάδα και δεν έχει την πρόθεσιν να επέμβη εις την εκλογήν της μορφής της διακυβερνήσεως της». Ακολούθως μίλησαν και άλλοι, όπως ο Παρτσαλίδης που ευχαρίστησε τον Τσώρτσιλ για τις υπηρεσίες του. Μετά ο Τσώρτσιλ έκλεισε τη σύσκεψη λέγοντας ότι οι παριστάμενοι ξένοι θα επεθύμουν να αποχωρήσουν και πρόσθεσε: «Ηρχίσαμεν την εργασίαν. Ήδη φροντίσατε να την τελειώσετε εσείς».
          Από τα πρακτικά της σύσκεψης, που επακολούθησε υπό την Προεδρία του Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού, διαβάζουμε: 
          Ο Νικόλαος Πλαστήρας είπε μεταξύ αλλων: «Μία ολιγάριθμος κακοποιός σπείρα εξ αναρχικών στοιχείων παρεσκεύασεν από μακρού χρόνου και εξαπέλυσεν κατά του Έθνους άγριον εμφύλιον πόλεμον, αφού παρέσυρε έναν αριθμόν Ελλήνων πατριωτών, είτε δια δόλου, είτε δια βίας...Εδώ γίνεται αγώνας ξεπαστρέματος της μιας παρατάξεως. Σκοτώνονται γυναικόπαιδα και καίονται χωριά. Αν έπρεπε να βγουν αντάρτες, έπρεπε να βγουν για να σώσουν την Ελλάδα, όχι να την καταστρέψουν...Πιστεύουν ότι έχουν την παμψηφία του λαού και ότι απελευθέρωσαν την Ελλάδα. Αλλά αυτά είναι ουτοπίες..». Ο Γ. Σιάντος είπε: «Εμείς θεωρούμε πως ευρισκόμεθα σ΄έναν απρόκλητο πόλεμο εκ μέρους της Δεξιάς, στον οποίον την συντρέχουν οι Άγγλοι. Εάν πρόκειται να μου πείτε εδώ ό,τι μας είπατε και στο Λίβανο, εμείς φεύγουμε και θα συνεχίσουμε τον αγώνα μέχρι τέλους!..». 
*Στην οδό Κοραή

          Ο Γ. Παπανδρέου είπε: «Όταν επείσθησαν από τας λαϊκάς εκδηλώσεις ότι αποτελούν μικράν μειοψηφίαν, οι αδιάλλακτοι επεκράτησαν και απεφάσισαν την στάσιν. Υπάρχουν δύο πράξεις, αι οποίαι την αποδεικνύουν. Είναι η διάλυσις της Εθνοφυλακής εις τας επαρχίας από τον ΕΛΑΣ και η ανακήρυξις του ΕΛΑΣ ως ανεξαρτήτου στρατού από την Ελληνικήν Κυβέρνησιν και από τον Σύμμαχον Αρχιστράτηγον...Οι αδιάλλακτοι ηγέται της Άκρας Αριστεράς θα παραμείνουν οι ένοχοι του εμφυλίου πολέμου...»
          Ο Παν.Κανελλόπουλος απευθυνόμενος στον Γ. Σιάντο, που είχε ισχυρισθεί ότι ο ένοπλος αγώνας του ΕΛΑΣ διεξαγόταν εναντίον των Άγγλων είπε: «Αποτελεί πόλεμον κατά των Άγγλων η αιχμαλωσία χιλιάδων γυναικοπαίδων, που μεταφέρονται εκτός Αθηνών υπό αθλιεστάτας συνθήκας; Αφού κ. Σιάντο λέτε ότι έχετε το λαό μαζί σας γιατί κατά τας ώρας της ελευθέρας κυκλοφορίας, εισέρχονται χιλιάδες λαού εις την δικήν μας ζώνην και δεν έρχονται προς την δικήν σας; Το καμουφλάρισμα της λαοκρατίας, που έχετε, έληξε. Όταν ήλθα από την Πελοπόννησον απέκρυψα τας σφαγάς χιλιάδων ανθρώπων, που εκάματε, ως και εκείνων, που εκλείσατε εις στρατόπεδα... Βρέθηκε να έχετε τόσα όπλα και πολεμοφόδια, που όλος ο κόσμος απορεί, πως δεν τα εξαντλήσατε κατά των Γερμανών, αφού λέτε πως τους πολεμήσατε..». 
          Τέλος ο Θεμ. Σοφούλης είπε: «Η έννοια του λόγου του κ. Τσώρτσιλ δεν ήτο ζήτημα της Αντιβασιλείας, διότι αρχίζομεν από ζήτημα, το οποίον δεν εθίγη, ενώ εθίγη το ζήτημα της συνεννοήσεως».
*Οι πρώτοι νεκροί στην πλατεία Συντάγματος


ΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ ΚΑΤΑ ΤΑ ΔΕΚΕΜΒΡΙΑΝΑ

                Ο Σοβιετικός ηγέτης Στάλιν ετήρησε πιστά τη συμφωνία του με τον Τσώρτσιλ. Από το δημοσιευθέν προ δεκαετίας ημερολόγιο του Γκεόργκι Δημητρώφ, Γραμματέα της Κομιντέρν 1936-1943, έμπιστου και προσφιλούς συνεργάτη του Στάλιν διαβάζουμε: «Τη 10η Ιανουαρίου 1945 ο Στάλιν σε τηλεφωνική μας επικοινωνία μου είπε: Τους συμβούλεψα να μην αρχίσουν αυτόν τον πόλεμο στην Ελλάδα. Οι άνθρωποι του ΚΚΕ-ΕΑΜ δεν έπρεπε να παραιτηθούν από την Κυβέρνηση του Παπανδρέου. Έκαναν κάτι πέραν των δυνάμεών τους. Είναι προφανές πως υπολόγιζαν ότι ο Ερυθρός Στρατός θα κατέβαινε στο Αιγαίο. Δεν μπορούσαμε να κάνουμε κάτι τέτοιο. Ούτε μπορούσαμε να στείλουμε τον στρατόν μας στην Ελλάδα. Οι Έλληνες φίλοι μας έκαναν μια ανοησία».
                 Ο Αντισυνταγματάρχης Γκριγκόρ Ποπώφ, αρχηγός της στρατιωτικής Σοβιετικής Αποστολής, δίπλα στον ΕΛΑΣ, στο βουνό και στην Αθήνα μετά ουδέποτε υποστήριξε μια τέτοια ενέργεια. Αλλά και ο Ταγματάρχης Τσερνίσωφ, μέλος της στρατιωτικής Σοβιετικής Αποστολής στην Ελλάδα, όταν είπε στον Μάρκο Βαφειάδη «Αν θα βαστήξετε θα νικήσετε», θεωρήθηκε από τη Σοβιετική Ένωση ότι αναμείχθηκε υπέρ του ΚΚΕ και απομακρύνθηκε για ορισμένο χρονικό διάστημα.
*Παπανδρέου και Σκόμπυ


ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

                Τα αιματηρά γεγονότα της 4ης Δεκεμβρίου του 1944 δεν ήταν ένα είδος αυθόρμητης λαϊκής εξόρμησης, που προκλήθηκε εξαιτίας της αιματηρής καταστολής του συλλαλητηρίου του ΚΚΕ στις 3 Δεκεμβρίου 1944. Είναι τουλάχιστον αφελές  να αντιμετωπίζεται η προσφυγή του ΚΚΕ στην ένοπλη βία ως αυθόρμητη αντανακλαστική ή αμυντική αντίδραση στους πυροβολισμούς με τα θύματα της αστυνομίας εναντίον των διαδηλωτών. Το ΚΚΕ και τα στελέχη του έβλεπαν ότι βάδιζαν προς τη τελική ρήξη, όπως πίστευαν εβδομάδες πριν. Κατά τη διάρκεια σύσκεψης σε δήλωση του Γ. Σιάντου ότι θα βρεθεί κάποιος αποδεκτός συμβιβασμός με την Κυβέρνηση και τους Βρετανούς τα περισσότερα στελέχη απάντησαν: “ Ή τώρα ή ποτέ”. Κρίσιμη καμπή αποτέλεσε η συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου του ΚΚΕ τη νύκτα της 27ης προς 28η Νοεμβρίου 1944, κατά την οποία αποφασίσθηκαν η παραίτηση των υπουργών των ΚΚΕ-ΕΑΜ, η οργάνωση συλλαλητηρίου για τη 3η Δεκεμβρίου και η κήρυξη γενικής απεργίας την επομένη. Συμπερασματικά ο ρόλος της διαδήλωσης στις 3 Δεκεμβρίου ήταν αποκλειστικά συμβολικός, δυσανάλογα μικρός με τη σημασία, που της αποδόθηκε αργότερα. Η τεράστια συζήτηση δηλαδή για το ποιος πυροβόλησε πρώτος δεν έχει καμία σχέση με την έκρηξη και το μέγεθος των συγκρούσεων, γιατί ήδη το ΚΚΕ είχε επιλέξει την στρατηγική της ένοπλης αντιπαράθεσης.
*Άγγλοι οχυρωμένοι στην Ακρόπολη


ΕΠΙΛΟΓΟΣ

                Το τέλος των αιματηρών γεγονότων του Δεκεμβρίου, μετά την εφαρμογή της ανακωχής από της 15ης Ιανουαρίου 1945, επισφραγίσθηκε με τη Συμφωνία της Βάρκιζας, η οποία υπογράφηκε στις 12 Φεβρουαρίου 1945 ανάμεσα στην Κυβέρνηση του Νικ. Πλαστήρα και των αντιπροσώπων του ΚΚΕ-ΕΑΜ, η οποία εκτός των άλλων προσδιόριζε τους όρους της μετάβασης στο μεταπολεμικό πολιτικό καθεστώς. Ήταν μια συμφωνία θνησιγενής, μια συμφωνία συμβιβασμού, που δεν τηρήθηκε με ευθύνες, άλλων μεγάλες και άλλων μικρές, και των δύο μερών. Οι κυβερνήσεις φάνηκαν ανίκανες ή ανέχθηκαν σε κάποιο βαθμό να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά ομάδες, που δρούσαν για λόγους αντεκδίκησης εναντίον μελών του ΚΚΕ-ΕΑΜ και το ΚΚΕ έδωσε εντολή στα μέλη να παραδώσουν τον παλαιό και άχρηστο οπλισμό και να αποκρύψουν και να διαφυλάξουν τον υπόλοιπο, καθώς και μερίμνησε για την αποστολή στελεχών του σε κέντρα εκπαίδευσης στην Αλβανία και στη Γιουγκοσλαβία. Στο εσωτερικό του ΚΚΕ υπήρξαν σοβαρές αντιδράσεις για την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας με πρωτοστάτη τον Άρη Βελουχιώτη και άλλους. Όμως η στρατηγική του ένοπλου αγώνα από το ΚΚΕ για κατάληψη της εξουσίας δεν εγκαταλείφθηκε και ένα χρόνο αργότερα κήρυξε τον τριετή (1946-1949) αδελφοκτόνο πόλεμο.


    Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας




ΠΗΓΕΣ
1. «Πώς εσώθη η Ελλάς» του Εθνικού Ιδρύματος Αμύνης 1978-1979.
2. «Απομνημονεύματα» του Μάρκου Βαφειάδη.
3. «Οι Καπετάνιοι» του Dominique Eudes.
4. «Eμφύλια Πάθη» των Ν. Καλύβα και Ν. Μαραντζίδη.

Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2016

Ο Εμφύλιος σε πρώτο πλάνο: Δύο συνέδρια

ΑΠΟ ΤΟ ΒΗΜΑ
http://www.tovima.gr/society/article/?aid=847191&wordsinarticle=%CE%95%CE%BC%CF%86%CF%8D%CE%BB%CE%B9%CE%BF%CF%82
*Τραγούδι στο βουνό από άνδρες και γυναίκες του ΔΣΕ




*Δύο συνέδρια στις αρχές Δεκεμβρίου

από τα ΑΣΚΙ και το Πάντειο Πανεπιστήμιο

για τα γεγονότα

που δίχασαν βαθιά την Ελλάδα




Γράφει ο Θανάσης Καραμπάτσος



Ο «άλλος», «εκείνοι», «αυτοί». Αντωνυμίες που είχαν βαρύ σημασιολογικό περιεχόμενο τις ημέρες διχασμού στην Ελλάδα. Τουλάχιστον τρεις γενιές το ένιωσαν στην καθημερινότητά τους σε μεγάλο μέρος της μεταπολεμικής περιόδου. Το τι συνέβη στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 1940 δεν έχει μία, αποδεκτή από όλες τις πλευρές, απάντηση.
Αμέσως μετά τον Εμφύλιο η ιστορία γράφτηκε όπως την έζησαν και τη διαμόρφωσαν οι νικητές. Από τη δεκαετία του 1980 μπήκαν ορμητικά (καθώς και νωρίτερα υπήρχαν) νέα ερμηνευτικά σχήματα, διαφορετικές απόψεις, κυρίως από την πλευρά των ηττημένων, αρχεία και στόματα άνοιξαν και «ξανάγραψαν» την ιστορία εκείνη. Τα γεγονότα είναι αποδεκτά από όλους. Η ερμηνεία είναι το θέμα για όσους σκύβουν στην ταραγμένη εκείνη εποχή που σημάδεψε τη σύγχρονη ελληνική ιστορία.
Το ζητούμενο είναι η κατανόηση και κατάθεση μιας εκδοχής για όσα συνέβησαν. Η βαριά κληρονομιά της κόκκινης γραμμής που διαίρεσε την κοινωνία.

Δευτέρα, 28 Νοεμβρίου 2016

Αδριανούπολη: Η Ανατολή της Θράκης

ΑΠΟ ΤΟ ΒΗΜΑ
*Η δωδεκάτοξη πέτρινη γέφυρα του Έβρου στην Αδριανούπολη (Edirne στα τουρκικά).



*Η ζωή πέρα από τον Έβρο,
με οδηγό τη μνήμη και σημεία αναφοράς
γνώριμες εικόνες, 
οικείες γεύσεις και αρώματα



Γράφει ο Νίκος Γ. Μαστροπαύλος


Ανατολικά της Θράκης υπάρχει μια άλλη Θράκη. Η Gamze Sarıca, διευθύντρια δημοσίων σχέσεων του τουρκικού Οργανισμού Ανάπτυξης Θράκης (eng.trakyaka.org.tr) που μας φιλοξενεί, ρίχνει νερό στην πόρτα του λεωφορείου που ετοιμάζεται να αναχωρήσει από τη Ραιδεστό για την Πόλη και την επιστροφή μας λέγοντας: «Σαν το νερό φεύγετε και σαν το νερό να ξαναρθείτε».
Είναι συναρπαστικό να ταξιδεύεις σε τόπους που τους κάνει κέφι να σου διηγηθούν την ιστορία τους· όπως η άλλη Θράκη, η Ανατολική. Μεταξύ του Εύξεινου Πόντου και της Θάλασσας του Μαρμαρά, οι αύρες θωπεύουν τις πόλεις, τα χωριά, τους απέραντους κάμπους, τους ποταμούς, τις γέφυρες, τα μνημεία, τα αμπέλια, τις μνήμες. Edirne, Tekirdağ, Çorlu, Kirklareli, Lüleburgaz, αλλά και (επί το ελληνικότερον) Αδριανούπολη, Ραιδεστός, Τυρολόη, Σαράντα Εκκλησιές, Αρκαδιούπολη.
*Το περίφημο τέμενος του Σουλτάνου Σελήμ

Η ατμόσφαιρα που δημιουργούν οι ευγενικοί και πολύ φιλικοί άνθρωποι που μας φιλοξενούν σε τίποτα δεν μοιάζει με το κλίμα των επίσημων ανακοινωθέντων. «Αναπνέουμε τον ίδιο αέρα» είπε ο κύριος Μαχμούτ όταν μας προϋπάντησε στο Τσορλού, καθ' οδόν προς Αδριανούπολη, εκεί που θα γίνει το Fest in Trakya από τις 18 έως τις 27 Αυγούστου 2017, με στόχο τους επισκέπτες από Κωνσταντινούπολη, Ελλάδα και Βουλγαρία. Δεν κρύβουν τα σημάδια της μακραίωνης ελληνικής παρουσίας σε αυτή την περιοχή, αντιθέτως προσκαλούν τους σύγχρονους Ελληνες να τα δουν, παράλληλα με τα μνημεία του δικού τους πολιτισμού. Γέφυρα για εμάς μεταξύ των δύο κόσμων ήταν ο ξεναγός μας, Ender Pınarbaşı, γιος της Ρωμιάς από την Πόλη κυρίας Καλλιόπης. Ο πολυπράγμων φίλος μας πλέον, εκτός από το να ξεναγεί μετά λόγου γνώσεως στην Κωνσταντινούπολη και σε ολόκληρη την Τουρκία, κάνει χίλια δυο πράγματα. Μεταξύ  άλλων, διατηρεί δύο ιστότοπους (www.konstantinoupolis-guide.gr και www.turkiaguide.com) και την επομένη της αναχώρησής μας θα έφευγε και ο ίδιος για την Αντιόχεια, στα σύνορα με τη Συρία, για να κατασκευάσει σαπούνι. Ο Ender μοιάζει με γέφυρα που ενώνει τις δύο όχθες του Έβρου, που οι Τούρκοι τον λένε Μερίτς και οι Ελληνες που κατάγονται από την Αδριανούπολη Μαρίτσα.
Εδώ, στην Αδριανούπολη, ο Έβρος δεν είναι όριο. Η πέτρινη γέφυρα με τις δώδεκα οξείες καμάρες πάνω από το πλατύ ποτάμι λες και οδηγεί στο τέμενος Σελιμιγιέ, από τα μεγαλύτερα της Τουρκίας. Ο θόλος του, συντροφιά με τέσσερις μιναρέδες, κυριαρχεί στον ορίζοντα και υψώνεται πάνω από όλα τα κτίρια της πόλης. Έρχεται από την αυτοκρατορική περίοδο της Αδριανούπολης, τον 16ο αιώνα, όταν ήταν εδώ το παλάτι των σουλτάνων. Εκεί που βρισκόταν το Σεράι Ιτσί μένει όρθιος μόνο ο πύργος της Δικαιοσύνης, ολομόναχος, στην άλλη άκρη της μικρής γέφυρας, δίπλα στο στάδιο όπου γίνονται οι φημισμένοι αγώνες πάλης των αλειμμένων με λάδι πεχλιβάνηδων του Κιρκπινάρ. Οι ανδριάντες των πολυνικών Αφεντών Πεχλιβάνηδων στέκουν σιωπηλοί έξω από το στάδιο, αλλά η φήμη τους είναι ζωντανή και ομιλούσα σε ολόκληρη την περιοχή κι ακόμη πιο μακριά.
*Η σκεπαστή αγορά

Όταν βγάζεις τα παπούτσια σου και μπαίνεις στο τζαμί Σελιμιγιέ, αισθάνεσαι την επιβλητικότητα που σκορπά απλόχερα ο θεός. Περπατάς πάνω στα χαλιά με τις περιχαρακωμένες ατομικές θέσεις προσευχής και νιώθεις τον τεράστιο τρούλο να σε σκεπάζει με το μεγαλείο της υπέρτατης δύναμης. Τον κρατούν, όμως, ψηλά οι οκτώ γιγαντιαίοι κίονες και το μόνο που πέφτει τελικά πάνω σου είναι το θείο φως του δειλινού που μπαίνει από τα 999 παράθυρα και σε φωτίζει. Μυριάδες περίτεχνα, πολύχρωμα, πλακάκια ιζνίκ παίζουν με το φως και κρατούν το βλέμμα σου προσηλωμένο ψηλά, μέχρι να το αποσπάσει για λίγο μια ανεστραμμένη τουλίπα λαξευμένη στη μαρμάρινη παραστάδα του κουβούκλιου που συμβολίζει τον έναν και μοναδικό που αρνήθηκε να δώσει το χωράφι του στον μεγάλο Μιμάρ Σινάν, τον κορυφαίο της οθωμανικής αρχιτεκτονικής, για να χτίσει το τέμενος που του παράγγειλε ο Σελίμ Β'.
Το Σελιμιγιέ, Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, είναι η ατόφια έκφραση του οθωμανικού κουλιγιέ, ενός συγκροτήματος το οποίο περιλαμβάνει εκτός από το τζαμί και μεντρεσέ, βιβλιοθήκη και οπωσδήποτε κλειστή αγορά για να το συντηρεί. Τέτοιο είναι και το άλλο σπουδαίο αξιοθέατο της Αδριανούπολης, το συγκρότημα Μπεγιαζίτ Β', όπου αναπαριστάται η εικόνα του παλαιότερου νοσοκομείου και της Iατρικής Σχολής, όπου εφαρμοζόταν, μεταξύ άλλων, και η μουσικοθεραπεία.
*Η σπεσιαλιτέ: Τα συκωτάκια!

Στο κέντρο του τζαμιού του συγκροτήματος Μπεγιαζίτ Β' τρέχει ακόμη στο σιντριβάνι το νερό, ο ήχος του οποίου «επιστρατευόταν» στη μουσικοθεραπεία. Στον κεντρικό πεζόδρομο της Αδριανούπολης Σαρατσλάρ θεραπεύουν τους περιηγητές τα νερά που τρέχουν από την Κρήνη της Αγάπης. Οι μουσικές και τα αρώματα της Ανατολής είναι διάχυτα παντού. Και βεβαίως οι γεύσεις, ιδιαιτέρως τα φημισμένα συκωτάκια της Αδριανούπολης. Στη Μεσαία Πόρτα πολλοί στέκονται υπομονετικά έξω από το εστιατόριο του Aydin για να αδειάσει τραπέζι και να δοκιμάσουν τα πιο καλά από τα καλύτερα. Το τηγανητό μοσχαρίσιο συκώτι (tava ciğer) είναι η μία από τις δύο φημισμένες σπεσιαλιτέ της Ανατολικής Θράκης- η άλλη είναι οι κεφτέδες, που τους δοκιμάσαμε στον Αχμέτ στη Ραιδεστό. Ο μάστορας τηγανίζει σε κοινή θέα τις φλούδες του συκωτιού στο καυτό ηλιέλαιο για ελάχιστα λεπτά, αφού προηγουμένως ο άλλος μάστορας τις έχει αλευρώσει. Τις στραγγίζει με την τρυπητή κουτάλα και δημιουργεί στο πιάτο έναν νόστιμο σωρό. Πρoηγουμένως έχουν φτάσει στο τραπέζι τα πιατάκια του μεζέ με ντομάτα κομμένη σε μεγάλα κομμάτια, πολύ καυτερές κόκκινες ξερές πιπεριές και κρεμμύδι ξερό με σουμάκ. Για ποτό υπάρχει το δροσιστικό αϊράν (αργιάνι), με βάση το γιαούρτι, για να πάρει τη φλόγα από τις πιπεριές.
Όταν στη συντροφιά είναι ο Πάνος Ιωαννίδης, που κατάγεται από εδώ και το σπίτι της οικογένειάς του βρίσκεται μερικούς δρόμους πιο πέρα, τότε είναι αναπόφευκτο μετά την επίσκεψη στην αναπαλαιωμένη συναγωγή να βγεις εκτός προγράμματος και να «χαθείς» στους δρόμους και στις ελληνικές μνήμες της Αδριανούπολης. Η Παναγία Κουλικαρέα είναι η μόνη εκκλησία που δεν γκρεμίστηκε και λειτουργεί ως γυμναστήριο, η Ζάππειος Σχολή στεγάζει την Αστυνομία και το αρχαιοπρεπές κτίριο του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου ανακαινίζεται. Εκατόν πενήντα έξι ελληνικά σπίτια αναπαλαιώνονται στη Ραιδεστό για να γίνουν μικρά μουσεία, εστιατόρια και ξενοδοχεία. Ένα από αυτά, στην αρχή του Πολιτιστικού Σοκακιού, θα στεγάσει τη συλλογή Μαυρίδη με 3.000 καρτ ποστάλ από την παλιά Ραιδεστό.
Σε ελληνική οικογένεια ανήκε πριν και το αρχοντικό όπου τώρα στεγάζει στο Κάραγατς το εστιατόριο Tulipa, το οποίο επιχειρεί να φέρει στους σύγχρονους καιρούς την οθωμανική κουζίνα. Το αρνάκι μπούτι στον φούρνο με πουρέ ψητής μελιτζάνας μοιάζει να βγαίνει από την κουζίνα του σαραγιού. Το φαγητό ταιριάζει πολύ με ένα κόκκινο κρασί από Merlot του οινοποιείου Arcadia (www.arcadiavineyards.com) στο μέσο της διαδρομής από τις Σαράντα Εκκλησιές έως την Αρκαδιούπολη. Το ίδιο βράδυ μείναμε στο ξενοδοχείο Bakucha Vinryard Hotel & Spa (www.bakucha.com), το όνομα του οποίου προέρχεται από τον συνδυασμό των λέξεων «Βάκχος» και «κούτσα», που στα σερβικά σημαίνει χωριό. Το Χωριό του Βάκχου περιβάλλεται από τον απέραντο αμπελώνα και εκείνο περιβάλλει το οινοποιείο και το κελάρι. Από τα ιδιαίτερα κρασιά που δοκιμάσαμε, το δυνατό λευκό Odrysia από τη γηγενή ποικιλία Narince.
Υπάρχει η σκέψη να ενωθούν οι δρόμοι του κρασιού της Μακεδονίας, της Θράκης, της Βουλγαρίας και της Ανατολικής Θράκης. Το κρασί μπορεί να μας φέρει πιο κοντά. Όπως και τα γλυκά. «Να τρώμε γλυκά για να μιλάμε γλυκά» λέει ο Αρίφ Μερίτς στο Arslanzade (www.arslanzade.com.tr), ένα από τα πιο γνωστά εργαστήρια μάρτσιπαν (πάστα αμυγδάλου), που ξεκίνησε από την κουζίνα του οθωμανικού παλατιού και παράγεται ακόμη. Είναι τέτοια η γεύση αυτού του ταξιδιού, όπως του kallavi, ενός πράσινου μπισκότου από φιστίκι.

Νίκος Γ. Μαστροπαύλος 


Για την παλαιά Αδριανούπολη, βλέπετε στη θέση
http://sitalkisking.blogspot.gr/2009/11/blog-post_17.html 

Πέμπτη, 24 Νοεμβρίου 2016

Ο “ΜΑΥΡΟΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ” ΤΟΥ 1955. Η ΝΕΑ “ΑΛΩΣΗ” ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ

*Καταστροφή παντού....




   Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας



                Τα γεγονότα του Σεπτεμβρίου του 1955 με τους βανδαλισμούς των Τούρκων σε βάρος των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης και της Σμύρνης, τα λεγόμενα και “Σεπτεμβριανά”, πέρασαν στις μελανές σελίδες της παγκόσμιας ιστορίας ως γεγονότα βαρβαρότητας, τυφλού μίσους και πρωτοφανούς αγριότητας των Τούρκων.
Το 1955 ήταν από την αρχή ένας δύσκολος χρόνος για την Ελλάδα με πολλά σημαντικά γεγονότα και εξελίξεις, τα οποία απαιτούσαν δραστηριοποιημένη στο έπακρο εξωτερική πολιτική και ασφαλώς ισχυρή πολιτική κυβέρνηση. Η πραγματικότητα όμως ήταν πολύ διαφορετική για την Ελλάδα, παρά την ισχυρή πλειοψηφία στη Βουλή του κυβερνώντος κόμματος του Ελληνικού Συναγερμού, γιατί ουσιαστικά επικρατούσε ακυβερνησία με τον τότε Πρωθυπουργό Αλέξανδρο Παπάγο να ασθενεί βαρέως.

Σάββατο, 19 Νοεμβρίου 2016

Τρικούπης, ένας Έλληνας με μεγάλη αυτοπεποίθηση

*Έκθεση ιστορικών κειμηλίων της οικογενείας Τρικούπη στη Βουλή των Ελλήνων το 2012. Στη φωτογραφία, αντικείμενα του Χαρίλαου Τρικούπη.




ΛΥΝΤΙΑ ΤΡΙΧΑ
Χαρίλαος Τρικούπης, ο πολιτικός του «Τις πταίει;»
και του «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν»
εκδ. Πόλις, 2016, σελ. 598


Γράφει η κ. ΜΑΡΙΑ ΤΟΠΑΛΗ


Λίγες ζωές και προσωπικότητες είναι σε θέση να προκαλέσουν στον σύγχρονο Έλληνα αναγνώστη τόσο έντονη την εντύπωση της συνάφειας με τα μεγάλα ερωτήματα που και σήμερα, ιδίως με τη μορφή δεινών, αφορούν την πορεία του σύγχρονου ελληνισμού όσο εκείνη του Χαρίλαου Τρικούπη (1832-1896). Ποιος δεν συνδέει το «δυστυχώς επτωχεύσαμεν» του μεγάλου άνδρα με τη σύγχρονη κρίση χρέους, αλλά και ποιος δεν αναρωτήθηκε, ξανά και ξανά, όλα αυτά τα χρόνια, «Τις πταίει;».
Η νομικός Λύντια Τρίχα, επί δεκαετίες αφιερωμένη στη μελέτη του τρικουπικού αρχείου, εισφέρει με την εκτεταμένη υπό έκδοση ιστορική βιογραφία μιαν εύληπτη οπτική όχι μόνον της ζωής και του έργου του, αλλά και μιας ολόκληρης εποχής, που παραμένει μάλλον υποφωτισμένη στη συλλογική συνείδηση.

Τετάρτη, 16 Νοεμβρίου 2016

Ιουλιανά και αποστασία του 1965

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
http://www.kathimerini.gr/883400/article/epikairothta/ellada/ioyliana-kai-apostasia
*Τα Ιουλιανά συνοδεύτηκαν από πρωτόγνωρο κοινωνικό αναβρασμό και λαϊκές κινητοποιήσεις εναντίον της «αποστασίας». Επρόκειτο για ένα εντελώς νέο στοιχείο στην ελληνική πολιτική ζωή, που έμελλε να τη σημαδέψει χρόνια.


*Η παραίτηση του πρωθυπουργού
Γ. Παπανδρέου,
η αποχώρηση 45 βουλευτών
από τη ΕΚ και η εμπλοκή του 
Στέμματος 


Γράφει ο κ. Σωτ. Ριζάς*

          Η πολιτική κρίση του Ιουλίου του 1965 έχει μείνει γνωστή στη συλλογική μνήμη ως τα «Ιουλιανά», αλλά κυρίως σημασιοδοτήθηκε αρνητικά ως η «Αποστασία». Ταυτίζεται με την αποχώρηση από την Ένωση Κέντρου 45 βουλευτών, σε τρεις φάσεις, από τις 15 Ιουλίου έως τις 17 Σεπτεμβρίου, προκειμένου να σχηματιστεί μια νέα κυβέρνηση οριακής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας με την υποστήριξη της συντηρητικής αντιπολίτευσης, Εθνικής Ριζοσπαστικής Ενωσης (ΕΡΕ) και Προοδευτικών. 
          Το σχήμα αυτό ευνοείτο από το Στέμμα σε αντίθεση με την επιθυμία του αρχηγού της Ένωσης Κέντρου και παραιτηθέντος πρωθυπουργού Γεωργίου Παπανδρέου για διενέργεια νέων εκλογών με στόχο την επίλυση της διαφωνίας Στέμματος και παραιτηθείσας κυβέρνησης. Ο αρχηγός του κράτους διέθετε πράγματι το δικαίωμα κατά το Σύνταγμα του 1952 να διορίζει και να παύει τους υπουργούς αλλά στην άσκηση του προνομίου του δεσμευόταν από την κοινοβουλευτική αρχή, δηλαδή τη δεδηλωμένη πλειοψηφία της Βουλής. Αυτό δεν απέκλειε ασφαλώς την εκδήλωση διαφωνίας με την κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Η διαφωνία αυτή όμως μπορούσε να επιλυθεί είτε με συναινετική λύση από την υπάρχουσα Βουλή είτε με προσφυγή στις κάλπες. Η ανάθεση τριών εντολών σχηματισμού κυβέρνησης, παρά τη θέληση του αρχηγού της Ένωσης Κέντρου, συνιστούσε ασφαλώς καταχρηστική άσκηση του συνταγματικού προνομίου του αρχηγού του κράτους και αποσκοπούσε στην αλλοίωση του συσχετισμού των κοινοβουλευτικών δυνάμεων.
*Η ένταση εκείνων των επεισοδίων

Περίοδος- καμπή στην ελληνική πολιτική σκηνή

          Πέραν των συνταγματικών συμφραζομένων, η αποδοκιμασία των στελεχών της Ένωσης Κέντρου, που υποστήριξαν το Στέμμα του 1965, εντασσόταν σε μια ιστορική και πολιτική προοπτική βαρύνουσας σημασίας. Η Ένωση Κέντρου είχε επικρατήσει στις εκλογές του Φεβρουαρίου του 1964 με μεγάλη πλειοψηφία (52,7% των ψήφων και 171 έδρες), τερματίζοντας μια 11ετή συντηρητική κυριαρχία. Η επικράτησή της είχε ταυτιστεί με την αποδοκιμασία των περιοριστικών πρακτικών της μετεμφυλιακής περιόδου, την αναδιανομή του προϊόντος της μεταπολεμικής ανάπτυξης και την επιδίωξη της ύφεσης στην ελληνική εξωτερική πολιτική στο πλαίσιο, πάντως, της Ατλαντικής Συμμαχίας.
          Αν και στην ηγεσία της Ένωσης Κέντρου, τον αρχηγό της Γεώργιο Παπανδρέου και τα πιο σημαντικά στελέχη της, δεν ήταν καθόλου άγνωστη η άσκηση της πολιτικής στο παρασκήνιο της δεκαετίας του 1950 και των αρχών του 1960, είχε διαμορφωθεί πλέον μια νέα πολιτική πραγματικότητα, που κατά κάποιο τρόπο δέσμευε όλους του ενδιαφερόμενους παράγοντες. Αυτή ήταν ότι είχαν εισέλθει στην πολιτική σκηνή ανεπιστρεπτί κοινωνικές δυνάμεις που ώς τότε παρέμεναν μάλλον περιθωριακές: Αγρότες στην ύπαιθρο, στα αστικά κέντρα φοιτητές και εργαζόμενοι νέοι, γενικότερα μισθωτοί. Επίσης, θα προσετίθετο σταδιακά στο εργατικό δυναμικό σημαντικός αριθμός εργατών καθώς ωρίμαζαν οι επενδύσεις στη βιομηχανία, ενώ εμφανίζονταν στο προσκήνιο και νέοι μη καθιερωμένοι ελεύθεροι επαγγελματίες, δικηγόροι, γιατροί, μηχανικοί. Αυτό το διαφοροποιημένο κοινωνικό δυναμικό δεν κινείτο εκτός του κοινοβουλευτισμού αλλά απαιτούσε το αντιπροσωπευτικό σύστημα να λειτουργεί χωρίς εκ των άνω χειραγώγηση. Αυτό θα ήταν το κρίσιμο στοιχείο που θα καθόριζε τη λαϊκή προτίμηση τον Ιούλιο του 1965. Συνεπώς, ενώ η πολιτική μεταβολή του Φεβρουαρίου 1964 δεν ήταν αλλαγή καθεστώτος, δεν ήταν όμως και μια απλή εναλλαγή κομμάτων, επρόκειτο για αλλαγή τρόπου άσκησης της πολιτικής.
*Ανδρέας Παπανδρέου- Κωνσταντίνος Μητσοτάκης: Οι δύο πόλοι εκείνης της μεγάλης σύγκρουσης

Η στάση ΕΡΕ και Στέμματος

          Σ’ αυτό το νέο περιβάλλον θα αντιμετώπιζαν δυσχέρειες προσαρμογής οι παλαιοί πρωταγωνιστές του μετεμφυλιακού πολιτικού συστήματος. Η ΕΡΕ αντιμετώπιζε σχεδόν με αγωνία την καθίζηση των δυνάμεών της ακόμα και σε περιοχές όπως η ύπαιθρος και κοινωνικές κατηγορίες όπως ο στρατός, τα σώματα ασφαλείας και οι δημόσιοι υπάλληλοι. Οι δημοτικές εκλογές του Ιουλίου του 1964 είχαν επικυρώσει τις τάσεις αυτές. Η έλλειψη αυτοπεποίθησης σε συνθήκες πιο ανοιχτού και αβέβαιου πολιτικού παιχνιδιού ήταν έκδηλη, καθώς και η ανησυχία ότι η κυβέρνηση του Κέντρου θα μπορούσε να ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων στον κρατικό μηχανισμό. Παρούσα ήταν και η ανησυχία αναβίωσης κάποιας κομμουνιστικής απειλής, προκύπτουσα από τη δυνατότητα ανεμπόδιστης δραστηριότητας της Αριστεράς, ιδίως της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη.
          Τον Ιανουάριο του 1965 η κυβέρνηση του Κέντρου επρόκειτο να ενισχύσει, μάλλον ακουσίως εν τούτοις, τη ροπή της ΕΡΕ προς την πόλωση όταν απέφυγε να εναντιωθεί στην πρόταση της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ) για παραπομπή του πρώην πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή και δύο υπουργών των κυβερνήσεών του σε ειδικό δικαστήριο για υπόθεση της ΔΕΗ. Η πρωτοβουλία της ΕΔΑ και η ανοχή της Ένωσης Κέντρου ήταν ατυχής, καθώς η υπόθεση ήταν παραγεγραμμένη και η εξέτασή της από τη Βουλή απέβλεπε στην πολιτική φθορά του Καραμανλή και της ΕΡΕ. Υπό το κράτος της έλλειψης αυτοπεποίθησης, αίσθησης στρατηγικού αδιεξόδου, ενδεχομένως κοινής αντίληψης με το Στέμμα και της πρότασης για παραπομπή του Καραμανλή, ο αρχηγός της ΕΡΕ Παναγιώτης Κανελλόπουλος θα καλούσε τους οπαδούς του σε συγκέντρωση στην πλατεία Κλαυθμώνος τον Φεβρουάριο του 1965. Εκεί απηύθυνε πρόσκληση ανατροπής της κυβέρνησης Παπανδρέου και προσέφερε την υποστήριξη της ΕΡΕ σε κυβέρνηση διαφωνούντων του Κέντρου. Επρόκειτο για το βασικό σενάριο της Αποστασίας του 1965.
          Ήδη τον Ιανουάριο του 1965 το Στέμμα εξέταζε τις δυνατότητες σχηματισμού κυβέρνησης διαφωνούντων του Κέντρου. Ο Στέφανος Στεφανόπουλος ήταν μεταξύ αυτών, επρόκειτο να σχηματίσει τελικά την τρίτη κυβέρνηση αποστατών τον Σεπτέμβριο του 1965. Στις σχετικές συνομιλίες συμμετείχε και ο εκδότης της κεντρώας εφημερίδας «Ελευθερία» Πάνος Κόκκας, πολιτικός φίλος του υπουργού Οικονομικών και ισχυρού στελέχους της Ένωσης Κέντρου, Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Η στάση του Στέμματος καθοριζόταν από την παρωχημένη αντίληψη ότι ο θρόνος συνιστούσε τον θεσμικό και πολιτικό εγγυητή του πολιτικού και κοινωνικού καθεστώτος και ότι η κυβέρνηση του Κέντρου συνιστούσε τουλάχιστον αμφίβολο παράγοντα από την οπτική της αντικομμουνιστικής αξιοπιστίας. Άρρητα επικρατούσε και ένα είδος ιστορικά κληροδοτημένης δυσπιστίας μεταξύ του θρόνου και μιας παράταξης, η οποία, αν και δεν έθετε από το 1946 και μετά πολιτειακό ζήτημα, θεωρούσε εαυτήν δημοκρατική και ήταν κληρονόμος του βενιζελισμού.
          Στην πολιτική κουλτούρα του Στέμματος ήταν εγγεγραμμένη μια παρεμβατική νοοτροπία, ασύμβατη με τη συνταγματική μοναρχία, τη βασιλευομένη δημοκρατία όπως απεκαλείτο στην ελληνική πολιτειολογική και συνταγματική θεωρία. Ο παρεμβατισμός αυτός αφορούσε ιδίως τις 'Ενοπλες Δυνάμεις, οι οποίες θεωρούνταν τομέας αποκλειστικής δικαιοδοσίας του Στέμματος. Η αρχική στάση ανοχής της Ένωσης Κέντρου έναντι της πρακτικής αυτής, ενδεχομένως αναπόφευκτη κατά την περίοδο της μετάβασης από τη συντηρητική στην κεντρώα διακυβέρνηση το 1963-64, πιθανώς εδραίωσε την πεποίθηση του Στέμματος ότι η συνέχισή της ήταν δυνατή. Επικρατούσα αντίληψη κατά τη μετεμφυλιακή περίοδο ήταν ότι το σώμα των αξιωματικών ήταν πιστό στον θρόνο, αν και δεν διέφευγε της προσοχής ιδίως Αμερικανών και Βρετανών στρατωτικών ακολούθων ότι οι αξιωματικοί ήταν κατά κύριο λόγο αντικομμουνιστές και χλιαρά μόνο βασιλόφρονες. Η παρερμηνεία αυτή των ροπών του σώματος των αξιωματικών θα γινόταν αντιληπτή εν τούτοις μόνο τον Απρίλιο του 1967. Στο πλαίσιο αυτών των ανεδαφικών αντιλήψεων το Στέμμα θα επεδίωκε τον παραμερισμό του Παπανδρέου τον Ιούλιο του 1965 και αφού είχε αποκαλυφθεί η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ. Επρόκειτο για ομάδα προσκείμενων στο Κέντρο αξιωματικών, οι οποίοι κατά τρόπο αδέξιο επεδίωκαν την ανατροπή της ισορροπίας δυνάμεων στο στράτευμα. Η υπόθεση δεν θα αποκτούσε ενδεχομένως ευρύτερη σημασία αν δεν εμπλεκόταν σε αυτήν, αν και ηθική αυτουργία δεν αποδείχθηκε, ο υπουργός αναπληρωτής Συντονισμού Ανδρέας Παπανδρέου, γιος του πρωθυπουργού. Είχε εισέλθει στην πολιτική μόλις στις αρχές του 1964 έπειτα από λαμπρή ακαδημαϊκή σταδιοδρομία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Προς έκπληξη Ελλήνων και Αμερικανών είχε αντιταχθεί στην προσπάθεια επίλυσης του Κυπριακού με βάση τα σχέδια Άτσεσον (Acheson), θεωρώντας τα εκδήλωση της αμερικανικής παρεμβατικότητας στην Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή. Εμφανιζόταν ήδη την άνοιξη του 1965 ως φορέας πιο ριζοσπαστικών αντιλήψεων εντός της Ένωσης Κέντρου και φαινόταν να κερδίζει τόση υποστήριξη εντός της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, ώστε να είναι υπολογίσιμος παράγων για τη διαδοχή όποτε θα ετίθετο το θέμα.
*Εικόνα των Ιουλιανών του 1965

Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της κρίσης

          Αυτό είναι το κρίσιμο σημείο για την ερμηνεία της στάσης των αποστατών του 1965. Στελέχη όπως ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Σταύρος Κωστόπουλος, ο Στέφανος Στεφανόπουλος, ο Γεώργιος Αθανασιάδης Νόβας, ο Ιωάννης Τούμπας ήταν τουλάχιστον επιφυλακτικά έναντι της πολιτικής που ακολουθούσε ο Γεώργιος Παπανδρέου και ακόμα περισσότερο έναντι των ριζοσπαστικών αντιλήψεων του Ανδρέα Παπανδρέου. Είχαν αντιμετωπίσει με επιφύλαξη την απόρριψη του δευτέρου σχεδίου Άτσεσον, απέβλεπαν σε τερματισμό της πολιτικής παροχών, ενώ είχαν αντιταχθεί στην επίσκεψη Παπανδρέου στη Σοβιετική Ένωση τον Μάρτιο του 1965 ως υπερβαίνουσα τα επιτρεπτά όρια. Διαθέτοντας επίσης βάση ισχύος έβλεπαν αρνητικά την αναδιάταξη των εσωκομματικών ισορροπιών που προκαλούσε ο Ανδρέας Παπανδρέου. Το τελευταίο στοιχείο ενδιέφερε ασφαλώς και ένα στέλεχος προερχόμενο από την Αριστερά, τον Ηλία Τσιριμώκο ο οποίος αν και δεν συμμεριζόταν τις άλλες ενστάσεις των συναδέλφων του συνέδραμε την αποστασία ως πρωθυπουργός τον Αύγουστο του 1965.
          Τέλος, ο αμερικανικός παράγων, πάντοτε κρίσιμος στη μεταπολεμική Ελλάδα, δεν υποβοήθησε την ομαλή εξέλιξη της κατάστασης. Η Ουάσιγκτον είχε εγκαταλείψει σιωπηρά την πολιτική ανοιγμάτων προς τα αριστερά ως στρατηγική ανάσχεσης του κομμουνισμού και απέδιδε και πάλι έμφαση σε πιο συντηρητικές προσεγγίσεις. Οι Αμερικανοί, δύσπιστοι έναντι του Κέντρου, θεωρούσαν ως «μη πολιτική» την κατάσταση συντηρητικού ελέγχου που επικρατούσε στον στρατό στις αρχές του 1964. Οι όποιες αλλαγές έπρεπε να είναι ελεγχόμενες και η παρουσία του Στέμματος ήταν ως προς το σημείο αυτό χρήσιμη. Η αποκάλυψη του ΑΣΠΙΔΑ σήμαινε για τους Αμερικανούς ότι εκτυλισσόταν μια υπόθεση απολύτως ασύμβατη με την αρχή της αποφυγής πολιτικής ανάμειξης στον στρατό, αν και η έκταση της υπόθεσης φαινόταν στην αμερικανική πρεσβεία περιορισμένη όπως παρέμενε ανεξακρίβωτη και η εμπλοκή του Ανδρέα Παπανδρέου. Οι Αμερικανοί υποστήριζαν μια συμβιβαστική λύση, η οποία πάντως θα άφηνε τον στρατό εκτός του ελέγχου της κυβέρνησης. Αφού όμως εξερράγη η κρίση στις 15 Ιουλίου ο αμερικανικός παράγων θα υποστήριζε τις προσπάθειες για να παρεμποδιστεί η επάνοδος του Παπανδρέου στην εξουσία.
          Συνοψίζοντας, η Αποστασία του 1965 απετέλεσε μια διαδικασία ασύμβατη με την εξέλιξη της ελληνικής πολιτικής από ένα περιοριστικό σε ένα πιο ανοιχτό πολιτικό σύστημα. Οι διαφωνίες των αποστατών με τον αρχηγό της Ένωσης Κέντρου Γεώργιο Παπανδρέου ήταν θεμιτές ως προς την ουσία. Διαφωνίες συναντώνται συχνά σε κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες. Τα ζητήματα ήταν σοβαρά αλλά όχι ζωτικά και μπορούσαν να επιλυθούν ή οι συνέπειές τους να ελεγχθούν. Οι ενδιαφερόμενοι παράγοντες, όμως, που συνέκλιναν στην Αποστασία είχαν κατά κάποιον τρόπο εγκιβωτιστεί σε ένα πλαίσιο αντίληψης κινδύνων δυσανάλογης προς την πραγματική διάσταση των προβλημάτων. Η άρνηση του αρχηγού του κράτους να συναινέσει στην ανάληψη του υπουργείου Εθνικής Αμύνης από τον πρωθυπουργό και η μεθόδευση της υποκατάστασης της πλειοψηφίας από άλλη χωρίς τη μεσολάβηση εκλογών έγινε αντιληπτή ως παραβίαση της αρχής της λαϊκής κυριαρχίας. Οι συνέπειες για το κοινοβουλευτικό σύστημα είναι γνωστές. Σε ό,τι αφορά το βασικό κριτήριο λειτουργίας μιας δημοκρατίας που είναι η ανεμπόδιστη εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία, αντί ο κύκλος εναλλαγής να κλείσει στη δεκαετία του 1960 έκλεισε στη δεκαετία του 1980. Εν τω μεταξύ, η δικτατορία είχε προσθέσει ιστορικά φορτία και η κοινωνία ήταν πολύ απαιτητική και λιγότερο ενήμερη για ζωτικά προβλήματα οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης.


*Ο κ. Σωτήρης Ριζάς είναι διευθυντής Ερευνών στο Κέντρο Ερευνας Ιστορίας Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών.

Δευτέρα, 14 Νοεμβρίου 2016

Ο πάτερ Γυμνάσιος: Βίος και πολιτεία του

*Ο περίφημος καλόγερος πάτερ Γυμνάσιος



Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης


Ο καλόγερος που γιάτρευε τον κόσμο με βότανα που μάζευε μόνος του στο βουνό και έφτιαχνε διάφορα ματζούνια με τα οποία γιάτρευε τον κοσμάκη, είναι μια υπαρκτή μυθική μορφή του μεσοπολέμου. Η φήμη του διέτρεξε σχεδόν όλη την Ελλάδα και ο μύθος του διατηρείται ζωντανός ακόμα και στις μέρες μας.
Στα παλαιοβιβλιοπωλεία θα βρείτε ακόμα τις παλαιές εκδόσεις με τις περίφημες 369 συνταγές του, αλλά το βιβλίο δεν το έγραψε αυτός, αφού δεν ήξερε γράμματα! Το βιβλίο το κυκλοφόρησαν διάφοροι, που θέλησαν να εκμεταλλευτούν τη φήμη του.
Στα ραδιόφωνο μπορείτε και σήμερα να ακούσετε το ομώνυμο σατιρικό τραγούδι από τον «Θεσσαλικό Κύκλο» του Γιάννη Μαρκόπουλου σε στίχους Κώστα Βίρβου.
Πρόκειται για τον περίφημο καλόγερο, τον πατέρα Γυμνάσιο τον Λαυριώτη, που αναστάτωσε ολόκληρη την Ελλάδα με τις… βιολογικές θεραπείες που εφάρμοζε.

Σάββατο, 12 Νοεμβρίου 2016

Κάλβος, λαμπρός λόγιος και ποιητής

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ  http://www.kathimerini.gr/881954/article/politismos/vivlio/kalvos-lampros-logios-kai-poihths

*Ανδρέας Κάλβος.  (Προσωπογραφία κατ’ εικασία.) Εργο του Παναγιώτη Γράββαλου. 
Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων. Χαρακτικό 49,0x32,3 εκ.




Γράφει ο κ. ΜΙΧΑΛΗΣ Ν. ΚΑΤΣΙΓΕΡΑΣ



Τον Οκτώβριο του 1813 ο Ανδρέας Κάλβος, 21 ετών τότε, έστειλε από τη Φλωρεντία επιστολή- αίτημα στους κυβερνώντες τη Ζάκυνθο- και με σύσταση του Φόσκολο- να του χορηγήσουν υποτροφία ώστε να μπορέσει να επιδοθεί σε συστηματικές σπουδές. Η επιστολή του όχι μόνο δεν έφερε αποτέλεσμα, αλλά έμεινε και αναπάντητη.
Ο Κάλβος έκτοτε συνέχισε ως ένας πτωχός, λαμπρός, αυτοδίδακτος λόγιος, αλλά και ως εκρηκτικός ποιητής. Η αξιοσύνη του ως λογίου αναγνωρίστηκε εμπράκτως και ουσιαστικώς με τη θητεία του (αν και περιπετειώδη) ως καθηγητή στην Ιόνιο Ακαδημία όπου τον προσέλαβε ο ευεργέτης του, φιλέλληνας «αρχιεπιστάτης του εν Κερκύρα Ελληνικού Παμμουσείου», κόμης Γκίλφορντ.

Πέμπτη, 10 Νοεμβρίου 2016

Η υπόθεση ΑΣΠΙΔΑ

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ http://www.kathimerini.gr/882322/article/epikairothta/ellada/h-ypo8esh-aspida

*Ο κατηγορούμενος λοχαγός Αρ. Μπουλούκος με τον αδελφό του Διονύσιο και τον συνήγορο υπεράσπισης Ευάγγελο Γιαννόπουλο στη δίκη του ΑΣΠΙΔΑ.Το Στρατοδικείο τον καταδίκασε σε 18 χρόνια κάθειρξη.



Γράφει ο κ. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗΣ*


Στην αρκετά μακρά ιστορία των μυστικών οργανώσεων που ταλάνισαν το εσωτερικό του ελληνικού στρατού από το 1909 έως το 1974, μία- αν και έχει περάσει μισός αιώνας από την αποκάλυψή της- εξακολουθεί να καλύπτεται από αχλύ μυστηρίου.
Η οργάνωση ΑΣΠΙΔΑ (Αξιωματικοί Σώσατε Πατρίδα Ιδέα Δημοκρατία Αξιοκρατία) ως τα τέλη της δεκαετίας του 1980 αντιμετωπιζόταν ως απόλυτο ψεύδος, ως μια σκευωρία που άνοιξε τον δρόμο για τη δικτατορία του 1967. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη, και το παρόν άρθρο θα επιχειρήσει να βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση της υπόθεσης αυτής.

Τετάρτη, 9 Νοεμβρίου 2016

O ΥΠΟΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΓΕΩΡΓ. ΜΠΑΚΟΣ, ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΑΜΥΝΑΣ ΣΕ ΚΑΤΟΧΙΚΕΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΙΣ

*Ο υποστράτηγος Γεώργιος Μπάκος
 

Φιλογερμανός. Προσπάθησε
να στείλει Έλληνες
στο Ανατολικό Μέτωπο.
Τον εκτέλεσε ο ΕΛΑΣ το 1945



Γράφει ο Αντιστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Πατιαλιάκας


Ο Γεώργιος Μπάκος γεννήθηκε το 1892 στη Μάνη και μετά τις γυμνασιακές του σπουδές εισήλθε στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων, από την οποία εξήλθε με το βαθμό του Ανθυπολοχαγού. Συμμετείχε σε όλους τους πολέμους της πατρίδας μας στη διάρκεια του 20ου αιώνα.
Στις 7 Μαρτίου 1941 ανέλαβε τη Διοίκηση του Β΄ Σώματος Στρατού, όταν ο μέχρι τότε Διοικητής αυτού Αντιστράτηγος Δημήτριος Παπαδόπουλος, όπως και ο Διοικητής του Τμήματος Στρατιάς Ηπείρου ( ΤΣΗ ) Αντιστράτηγος Δράκος και ο Διοικητής του Α΄ Σώματος Στρατού Αντιστράτηγος Γεώργιος Κοσμάς, αντικαταστάθηκαν, γιατί και οι τρεις είχαν επιτρέψει την κίνηση Αξιωματικών να υποδειχθεί στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της χώρας να εξεύρει λύση, που θα απέτρεπε την πολεμική περιπέτεια με τη Γερμανία, και γιατί επιτράπηκε στους Αξιωματικούς και Οπλίτες να συζητούν σχετικά. Το Β΄ Σώμα Στρατού, όπως και το Α΄ Σώμα Στρατού και το Τμήμα Στρατιάς Δυτικής Μακεδονίας (ΤΣΔΜ), απέκρουσαν με επιτυχία την εκτοξευθείσα στις 9 Μαρτίου 1941 εαρινή επίθεση των Ιταλικών στρατευμάτων.

Σάββατο, 5 Νοεμβρίου 2016

Δύο δημοσιογράφοι, τραυματίες στο Σαγγάριο…

*Ο Κ. Φαλτάϊτς, τρέχει στο ρεπορτάζ κάπου στην Προύσα, το 1921



Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης


                Οι δημοσιογράφοι, όπως και όλος ο ελληνικός λαός, έδωσαν και αυτοί το αίμα τους στο Μικρασιατικό Πόλεμο. Εκτός από τον έφεδρο υπολοχαγό δημοσιογράφο Ιωάννη Δαμηλάτη, που έπεσε μαχόμενος στο Ακ Μπουνάρ και ετάφη εκεί (βλέπε στο http://sitalkisking.blogspot.gr/2016/10/blog-post_19.html ) και άλλους συναδέλφους του νεκρούς επίσης, έχουμε και τραυματίες δημοσιογράφους κατά την κάλυψη του ρεπορτάζ.
Σήμερα θα γνωρίσουμε τον τραυματισμό δύο δημοσιογράφων στις μάχες του μακρινού Σαγγαρίου το 1921. Πρόκειται για τους πολεμικούς απεσταλμένους αθηναϊκών εφημερίδων, τους Κώστα Φαλτάϊτς και Στράτο Κτεναβέα.
Ήταν ακόμα καλοκαίρι του 1921, που όλα έμοιαζαν τόσο εύκολα και ελπιδοφόρα στο Μικρασιατικό μέτωπο, στο οποίο οι θρίαμβοι του στρατού διαδέχονταν ο ένας τον άλλον… Οι φαντάροι μας είχαν φτάσει στο Σαγγάριο, όπου οι Τούρκοι αντέταξαν απεγνωσμένη άμυνα. Ο αγώνας σε εκείνα τα μέρη διεξήχθη με πρωτοφανές πείσμα από τις δύο μεριές.

Παρασκευή, 4 Νοεμβρίου 2016

Με το (πικρό) χαμόγελο στα χείλη...

ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ
*Το ελληνικό πυροβολικό στον πόλεμο με την Ιταλία το 1940- 41. «Τίποτε δεν μας φόβισε όλα ξεχάστηκαν. Γενική προετοιμασία όπλα, φυσίγγια και ό,τι άλλο χρειάζεται ένας στρατιώτης για τον πόλεμο, περιμένοντας τη διαταγή»...





Γράφει ο κ. ΚΩΣΤΑΣ Θ. ΚΑΛΦΟΠΟΥΛΟΣ



«Εκλήθηκα κι εγώ να προσφέρω την υπηρεσία μου στην μεγαλύτερη και ιερώτερη προσπάθεια του έθνους, στην δημιουργία ενός εξαίσιου εθνικού μεγαλείου. Είναι κάτι κι αυτό. Ο χρόνος από της απόψεως αυτής αν εξετασθή δεν πηγαίνει χαμένος. Ο πόλεμος άλλωστε είναι ένας νόμος αναπόφευκτος στην ιστορία των ανθρώπων και των λαών, που δημιουργεί νέες αντιλήψεις στην ζωή και νέες μορφές στον πολιτισμό». Απόσπασμα από την ημερολογιακή καταγραφή του Χρίστου Ν. Πέτρου- Μεσογείτη με ημερομηνία «28 Οκτωβρίου (Δευτέρα) 1940», ημέρα κήρυξης του ελληνοϊταλικού πολέμου.
«Σήμερον πολύ πρωί ο σαλπιστής σαλπίζει έγερση και αμέσως διετάχθημεν να καμουφλάρουμε τα αντίσκηνα. Μαθαίνουμε κατάπληκτοι ότι η Ιταλία κηρύσσει τον πόλεμο κατά της Ελλάδος. Τίποτε δεν μας φόβισε όλα ξεχάστηκαν. Γενική προετοιμασία όπλα, φυσίγγια και ό,τι άλλο χρειάζεται ένας στρατιώτης για τον πόλεμο, περιμένοντας τη διαταγή», απόσπασμα από το «Πρόχειρο Ημερολόγιο διαφόρων στρατιωτικών γεγονότων και εντυπώσεων από την εκστρατεία του Ελληνοϊταλικού πολέμου 1940-41» του στρατιώτη Ιωάννου Σπ. Δημητρίου.

Τρίτη, 1 Νοεμβρίου 2016

Μια εξαφανισμένη ταινία για την απελευθέρωση της Δυτ. Θράκης

*Ο πολιτικός διοικητής της Δυτικής Θράκης Χαρίσιος Βαμβακάς στο χωριό Χιρκάς 
(σήμερα Κίρκη) κοντά στην Αλεξανδρούπολη.



Γράφει ο Παντελής Στεφ. Αθανασιάδης


                Στις 22 Ιουλίου 1920, σε μια αίθουσα του υπουργείου Εξωτερικών προβλήθηκε στις 8 το βράδυ, μια κινηματογραφική ταινία μήκους πλέον των 1800 ποδών, που έδειχνε σκηνές από την κατάληψη της Δυτικής Θράκης από τα ελληνικά στρατεύματα, που εισέρχονταν στις θρακικές πόλεις και τις απελευθέρωναν μετά από Οθωμανικό ζυγό 600 περίπου ετών.
                Την σημαντική αυτή παράσταση τίμησε με την παρουσία του ο υπουργός Εξωτερικών Νικόλαος Πολίτης και όλο το προσωπικό του υπουργείου.
                Σύμφωνα με τις εφημερίδες της εποχής εκείνης, στο φιλμ αυτό υπήρχαν σκηνές από την είσοδο του ελληνικού στρατού στη Γκιουμουλτζίνα (Κομοτηνή), το Δεδέαγατς (Αλεξανδρούπολη) το Σουφλί το Διδυμότειχο και το Κάραγατς, καθώς και την καταστραφείσα από τους Βουλγάρους ελληνικότατη Μάκρη στην περιοχή της Αλεξανδρούπολης. Υπήρχαν επίσης σκηνές από την αναχώρηση του επικεφαλής της Διασυμμαχικής Θράκης Γάλλου στρατηγού Σαρπύ μετά την παράδοση της εξουσίας στους Έλληνες, σκηνές από την επίσκεψη στη Θράκη του υπουργού Εσωτερικών Κωνσταντίνου Ρακτιβάν και σκηνές με τον Αρχηγό της Στρατιάς στρατηγό Ζυμβρακάκη και άλλους ανώτατους και ανώτερους αξιωματικούς. Επιπλέον, προβάλλονταν παρελάσεις προσκόπων, δοξολογίες, υποδοχές στρατευμάτων, ωραία τοπία της Θράκης κ.λπ.

Δευτέρα, 31 Οκτωβρίου 2016

Η απόπειρα παραπομπής Καραμανλή, το 1965

*«Σκεφθήκατε ποτέ την οδύνη που εδοκίμασα το πρωινό που τα ξένα ραδιόφωνα μετέδιδαν την είδηση ότι η ελληνική Βουλή απεφάσισε την παραπομπήν μου και μάλιστα για πράξεις ατιμωτικές; [...] Θα προτιμούσα δέκα φορές να με είχαν δολοφονήσει», έγραφε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, από το Παρίσι, στον Κωνσταντίνο Τσάτσο, στις  5 Οκτωβρίου 1966, αναφερόμενος σε ένα γεγονός που δεν λησμόνησε– και δεν συγχώρησε– μέχρι το τέλος της ζωής του.





Γράφει ο κ. ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΛΑΨΗΣ*


Το 1965 δεν είχε ξεκινήσει ευοίωνο για την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα. Η διογκούμενη όξυνση των παθών δεν προμήνυε θετικές εξελίξεις. Η μετωπική αντιπαράθεση ανάμεσα στην κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου και στην αξιωματική αντιπολίτευση της Εθνικής Ριζοσπαστικής Ένωσης (ΕΡΕ) αποκτούσε σταδιακά χαρακτήρα ανοικτής και ανεξέλεγκτης σύγκρουσης.
Η έλλειψη συνοχής και οι έριδες στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος περιέπλεκαν ακόμα περισσότερο την κατάσταση. Η αναμόχλευση υποθέσεων του παρελθόντος θα αποδεικνυόταν η χειρότερη δυνατή τακτική για τη συνεννόηση ανάμεσα στις πολιτικές δυνάμεις εν όψει της κρίσης που θα κορυφωνόταν το καλοκαίρι του ίδιου έτους.

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...